Wij kunnen niet meer terug : Interview met Els Rats

Op 5 juni jl. had ik een zeer geanimeerd gesprek met Els Rats. Zij werkt al weer ruim 20 jaar in het onderwijs en heeft daarbinnen veel verschillende werkzaamheden verricht als leerkracht en nu als begeleider van studenten en collega’s. Op de Ariënsschool is zij de kartrekker/coach van het Acbas-project.
“We werken al heel lang op een andere manier met pabo-studenten dan dat zij alleen hun stage bij ons doen: eerst was het PDS (professional development schools), daarna Oids en nu is het Acbas. Studenten op school, in deze vorm van opleiden en samenwerken, is een verrijking.” Er zijn nu 4 studenten die het Acbas-traject door lopen op de Ariënsschool: 2 vierde jaars (Welmoed en Tim, zie ook hun columns) en 2 derde jaars. “Het streven is om een student met potentie, die bij ons mede is opgeleid, ook aan te nemen, als er ruimte is in de formatie. Dit werkt op onze school beter dan nieuwe leerkrachten aannemen. Studenten rollen namelijk langzaam in in ons onderwijs en als zij voldoende affiniteit hebben met onze manier van onderwijs geven en met onze kinderen, dan hebben zij een streepje voor op nieuwe leerkrachten die onze school nog niet kennen.” Els Rats is dé begeleider van de studenten, vanaf het begin dat zij voor het eerst op de school komen, bij al hun (onderzoeks)opdrachten tot aan het einde van hun opleiding. Els heeft geregeld overleg met Alice de Jong (schoolleider) over de stand van zaken, zodat er altijd een back-up is. Met de 4 studenten heeft Els intervisiegesprekken, ze brengen allen om de beurt leerpunten in en leren van elkaar door te reflecteren en elkaar feedback te geven. Het is een intervisiegroep met derde jaars en vierde jaars. “Ik vind het goed dat de studenten opgenomen worden in ons team, ze dragen hun eigen steentje bij aan ons onderwijs, ze helpen bij het organiseren van bijvoorbeeld het schoolreisje, maar ook gaan ze aan de slag met alle leerkrachten tijdens een studiedag over een onderwerp waar ze onderzoek in hebben gedaan. Onlangs nog over een Kansrijke taalomgeving. De derde jaars hebben ons laten analyseren waar wij eigenlijk staan als het gaat om een leerrijke taalomgeving. En dat is zeer verhelderend en leerzaam, dat kan ik wel zeggen.” Wat Els zo mooi vindt aan het vervullen van de taak van coach is dat ze bij nieuwe studenten steeds weer het proces ziet van: het er tegenop zien om op de Ariënsschool hun stage te vervullen en dat ze naar verloop van tijd helemaal enthousiast worden en er juist voor gaan. Het lesgeven op een multiculturele school wordt getypeerd als moeilijk en lastig. Maar de Ariënsschool heeft door haar manier van onderwijs daar een positieve draai aangegeven. Positief gedrag steeds belonen, leerlingen altijd positief benaderen, vertrouwen erin hebben dat het goed komt met elke leerling, er zijn duidelijke afspraken die voor iedereen gelden, respect voor de verschillende culturele uitingen en de ontwikkelkansen van leerlingen zien en er naar handelen, is een aantal aspecten die belangrijk zijn in het onderwijs op de Ariënsschool. “En dat werkt bij ons. Daarnaast hebben wij een open cultuur naar elkaar toe. Een student of collega kan in principe bij elke andere leerkracht terecht.” Els vindt het fijn dat na deze dieptepilot de school door kan met subsidie in het overgangsjaar. “Wij kunnen eigenlijk niet meer terug. Wij zijn deze weg ingeslagen met het mede-opleiden van studenten, wij kunnen niet meer zonder!”
De enige verandering die nog wenselijk is, die Els na aandringen weet te benoemen is: “Korte en duidelijke communicatielijnen en één aanspreekpunt binnen de opleiding voor de scholen en de studenten, dat hebben we nodig, dat zou nog verbeterd kunnen worden.”
“Je groeit als Acbas-school. Als leerkracht zijn wij niet geschoold in het doen van praktijkgericht onderzoek. Door deze ontwikkeling komt het nu de scholen in en wordt het opgepakt door mijn collega’s, dat is goed voor hen en voor de school.”

Els Rats, juni 2008, Ariënsschool, Utrecht.