Leerkrachtonderzoekers in de praktijk

Binnen de Tafelronde is het doen van praktijkonderzoek al een aantal jaren een gebruikelijke manier om te werken aan schoolontwikkeling. De eerste jaren waren het vooral studenten die daarin een actieve rol speelden, maar het ‘onderzoeksvirus’ is overgeslagen op de leerkrachten. Wat levert het een goede basis als je eerst gedegen literatuur leest, als je je verdiept in wat er al eerder geschreven is m.b.t. de vragen die we ons als school stellen. Het levert ons op dat we veel minder ad hoc besluiten nemen en veranderingen in gang zetten. Deze dingen gaan nu meer weloverwogen en zeker ook goed onderbouwd.

In het kader van de Master Leren en Innoveren zijn Sanne en Anouk, leerkracht in resp. groep 3 en groep 2-3, bezig geweest met het uitvoeren van een literatuurstudie. Op de studiedag van 6 december j.l. presenteerden ze dit onderzoek aan het team.
De vraag die centraal stond:
Hoe kunnen we op de Tafelronde de kinderen zelfverantwoordelijk maken voor hun leerproces?
Op de Tafelronde is al in zekere mate sprake van eigen verantwoordelijkheid van kinderen. Dit uit zich o.a. in het werken met een kiesbord in de onderbouw, en het werken met dag- en weektaken in bepaalde bovenbouwgroepen. Onze visie op zelfverantwoordelijk leren moet verder ontwikkeld worden. Sanne en Anouk hebben zich verdiept in de term ‘zelfverantwoordelijk leren’ en hoe die gedefinieerd wordt vanuit verschillende visies. Ook Hebben ze onderzocht wat zelfverantwoordelijk leren vraagt van de leerkracht (leerkrachtgedrag) en welke vaardigheden dat vraagt van het kind.
In het verslag dat ze geschreven hebben staan deze zaken allemaal helder beschreven. Steeds weer leggen ze mooi de link tussen wat ze gelezen hebben in de literatuur en de situatie op school. Uiteraard ontbreken de aanbevelingen niet.
De meeste teamleden zijn echte doeners en direct rees de vraag: hoe gaan we dit nu aanpakken? Wat gaan we veranderen, en waar gaan we beginnen? Deze vragen zijn echter op dit moment nog niet aan de orde. Er ligt nu, na deze literatuurstudie, een kader van waaruit het team met elkaar in gesprek kan gaan. Nu kunnen we de vertaalslag maken naar onze eigen praktijk. Zo bepalen we samen wat de visie van de Tafelronde is en in hoeverre en op welke manier we zelfverantwoordelijk leren van kinderen inhoud gaan geven.
Een volgend onderzoek dat Sanne en Anouk gaan uitvoeren, een actieonderzoek, zal daar ongetwijfeld een goede ondersteuning in zijn!

En wat hebben zij er zelf, persoonlijk van geleerd? Ook dat wordt beschreven in het verslag. Een voorbeeld daarvan is dat ze tot nu toe vaak het theoretisch kader misten bij de vernieuwingen in de praktijk en dat het boeiend is om je hierin te verdiepen. Het werpt toch een ander licht op veel zaken. Wat naar voren springt is dat ze kritischer zijn geworden in het kiezen en lezen van literatuur: er is zoveel geschreven door verschillende mensen en vanuit verschillende invalshoeken. Zijzelf én het team hebben zin en vertrouwen in het zetten van de volgende stap. De basis daarvoor is in ieder geval prima gelegd nu!


Yvette ten Barge
december 2010

Nieuwsgierig geworden naar het onderzoeksverslag? Klik op onderstaande link:
Literatuurstudie Zelfverantwoordelijk leren binnen het basisonderwijs