PABO: Studieloopbaanbegeleiding dicht bij de praktijk

De academische basisscholen zijn na de zomervakantie verdeeld over de studieloopbaanbegeleiders (SLB’ers). De SLB’er is meteen de schoolcontactpersoon van de school. In onze andere trajecten heeft iedere school een schoolcontactpersoon vanuit de opleiding die weet wat er speelt op de school. Deze schoolcontactpersoon doet normaal gesproken niet de begeleiding van de studenten, zoals binnen de academische basisschool wel het geval is. We merken dat het koppelen van de functie als studentbegeleiding met de functie van schoolcontactpersoon erg goed bevalt. De SLB’er raakt op deze manier goed op de hoogte van actuele ontwikkelingspunten van zowel de school als de studenten die op de school stage lopen. Het is prettig dat degene die de contacten met de school heeft ook de studenten goed kent. Het maakt het persoonlijker. De SLB’er blijft ook binnen de academische basisschool in de rol van begeleider van de student. Dit blijft gescheiden van de rol van beoordelaar. Binnen de academische basisschool is het de bedoeling om de SLB’er voor meerdere jaren te koppelen aan een school. Als SLB’er bezoek je de scholen regelmatig. We ervaren dat het zinvol is om als docent dicht bij het primaire proces betrokken te zijn. Dit zien we als grote meerwaarde binnen het traject van de academische basisschool. Als opleidingsdocent blijf je op deze manier goed op de hoogte en ben je nauw betrokken bij de praktijksituatie.

Meerwaarde voor studenten
Alle derde- en vierdejaars studenten van Hogeschool Domstad doen onderzoek binnen de beroeps- en profielminoren (de zogenaamde ‘ondernemingen’). Academische basisschool studenten hebben daar één dag in de week voor beschikbaar. Op deze dag kunnen zij op meso-niveau met het onderwijs bezig zijn. Deze dag in de week wordt echt als meerwaarde ervaren. Op deze manier wordt de tijd voor het doen van onderzoek gewaarborgd. Gewone studenten moeten hun onderzoek uitvoeren binnen hun 2-daagse stage, waardoor er veel minder tijd en ruimte beschikbaar is om een grondig onderzoek uit te voeren. Een andere meerwaarde binnen de academische basisschool is dat de studenten aangeven dat ze zich als teamlid serieus voelen genomen. Dit komt onder andere omdat de student voor een langere periode op een school stage loopt, omdat hij ook groepsoverstijgende taken krijgt en omdat de student de teambijeenkomsten, zoals vergaderingen, bijwoont.

Belangstelling studenten
Zo’n 10 % van de totale groep studenten (+/- 20 studenten per jaar) heeft belangstelling voor de academische basisschool. Voor dit traject zoeken we studenten die onderzoek willen doen en die zich daarin willen verdiepen. Ik verwacht dat deze belangstelling vanuit de studenten ongeveer gelijk zal blijven in de toekomst.
Naar mijn idee is de academische basisschool een wat intensiever traject omdat je met een schoolteam alles meemaakt (dus ook de vergaderingen e.d.); dat vraagt dus om een grote inzet en betrokkenheid.
Wanneer studenten kiezen voor de academische basisschool dan is de keuze voor het volgen van de minoren bepaald. Zij volgen dan de minoren ‘schoolontwikkeling en innovatie’ en in de vierde fase ‘uitgaan van verschillen’. Deze minoren vormen een logische koppeling met het academische basisschooltraject.

Meerwaarde academische basisschool
Door mijn ervaringen binnen de academische basisschool voel ik als docent een stimulans om praktijkonderzoek meer en breder in de gehele opleiding te krijgen. Ik krijg zelf meer inzichten in innovatieprocessen; zowel op de basisscholen als voor ons zelf als opleiding. We zijn nu aan de slag met de realisatie van een voor ons wezenlijke vraag: ‘Hoe kunnen we meer met het werkveld (de scholen) gaan samenwerken aan schoolontwikkeling?’
Bovendien ervaren we dat de mensen die betrokken zijn bij de twee lectoraten (‘Kantelende Kennis’) en (‘De Academische Basisschool’), die op Domstad in de vorm van kenniskringen onderzoek doen, steeds meer van elkaars kennis en ervaringen gebruik maken.

Verandende rol vanuit de opleiding binnen de ‘academische basisschool’
Als SLB’er van Academische Basisschoolstudenten voer je zowel op de opleiding als op de basisschool overleg met studenten, maar heb je ook contact met de interne coach van de school. Bovendien krijg je, door de school van binnenuit te kennen, een steeds beter beeld van de school en de schoolontwikkelingsprocessen waar de school mee bezig is.
Doordat ik participeer in de Kenniskring doe je zelf als docent ook aan onderzoek. Dat ervaar ik als een verrijking van mijn kennis en werkzaamheden. Zoals eerder gezegd, willen we het doen van onderzoek breder in de opleiding realiseren. De docenten die participeren in de Kenniskring zijn ook de personen die een leerlijn onderzoeksvaardigheden voor de opleiding in zijn algemeenheid ontwikkelen.
We merken dat dit jaar het traject van de academische basisschool al weer iets beter is afgestemd binnen het gehele curriculum. Het eerste half jaar zijn de academische basisschool studenten ook op woensdag op de opleiding geweest, zodat zij ook geïnformeerd werden over de opzet en werkwijze van het nieuwe, competentiegerichte curriculum. Er is inmiddels een inhoudelijk bijgesteld programma ontwikkeld voor de studenten academische basisschool die de minor ‘Schoolontwikkeling & Innovatie’ volgen. Naast het doen van onderzoek gaan de studenten zich ook verdiepen in pedagogische en didactische achtergronden. Ze worden vaardiger als groepsleerkracht op een school met een specifiek onderwijsconcept.

Onderzoek op de opleiding
Bij de bijeenkomsten met betrekking tot ‘onderzoeksvaardigheden’ blijken de meeste academische basisschool studenten voortvarend aan de slag te kunnen. Doordat zij veel op de basisschool zijn en als teamlid ook bij groepsoverstijgende zaken betrokken worden, hebben ze vrij snel een idee met welk schoolontwikkelingsvraagstuk ze aan de gang kunnen gaan.

In ontwikkeling zijn….
We leggen de focus op een betere afstemming met alle betrokkenen. Op basis van resultaten die uit het onderzoek, waar we als Kenniskring bij betrokken zijn, naar voren komen, willen we dit waar nodig verstevigen. Wezenlijk punt blijft dat de match tussen de innovatieprocessen, die zich zowel binnen de opleiding als binnen de basisscholen afspelen, structureel om aandacht vragen.
Ik zou het de moeite waard vinden om te bespreken of de meerwaarde van het traject academische basisschool (zoals bijvoorbeeld: het trainen van mentoren om competentiegericht te begeleiden, de verschillende rollen als interne, externe coach en kartrekker en een - extra - onderzoeksdag) breder toepasbaar is in de opleiding.
Daarnaast zijn er landelijk gezien op meerdere plekken in het land ervaringen opgedaan met de academische basisschool. We merken dat er landelijke verschillen zijn tussen de invulling van de academische basisschool; het lijkt me zinvol en inspirerend om elkaars ervaringen en expertises meer uit te wisselen.

Simone de Koning, Hogeschool Pabo Domstad, februari 2008