Om de gebruiksvriendelijkheid van onze website te optimaliseren maken wij gebruik van cookies. Voor het plaatsen van sommige cookies hebben we echter wel je toestemming nodig. Accepteer je dez cookies?

 
Academische basisschool
Utrecht - Amersfoort

Artikel over praktijkonderzoek

Een academische basisschool is een school die haar actuele onderwijskundige ontwikkelingen verbindt met praktijkonderzoek door leerkrachten in het kader van een bachelor- of masteropleiding voor leraren basisonderwijs. Praktijkonderzoek maakt daarbij deel uit van het leren op de werkplek. Dit betekent dat leerkrachten in opleiding in het kader van de actuele schoolontwikkeling een concrete en afgebakende taak krijgen, die zij mede door het doen van praktijkonderzoek tot een goed einde kunnen brengen. Zo leren zij voor de praktijk relevant onderzoek te verrichten. Tegelijkertijd dragen zij als teamlid actief bij aan de kennis van het gehele team over het realiseren van de betreffende schoolontwikkeling.

De term ‘academisch’ klinkt misschien wat hoogdravend, maar verwijst naar een systematische en methodische aanpak van het praktijkonderzoek. Immers, niet alles wat we onderzoek noemen gebeurt even systematisch en methodisch. Een ouderenquête, een foutenanalyse of een analyse van sterke en zwakke kanten van de school die we op een achternamiddag uitvoeren, vraagt weliswaar om een onderzoekende houding van leerkrachten, maar is daarmee nog geen systematisch onderzoek.
In de academische basisschool neemt praktijkonderzoek een belangrijke plaats in. Allereerst gaat het om het leren verrichten van onderzoek. Daarnaast voeren leerkrachten begeleid door een deskundige daadwerkelijk onderzoek uit. Onderzoek dat de actuele schoolontwikkeling een stap verder brengt. Maar ook onderzoek dat mogelijk weer nieuwe vragen oproept en daarmee een vliegwiel is in het leren en innoveren van schoolteams. (Roelofs, 2008)

Praktijkonderzoek in academische basisscholen

Bij het praktijkonderzoek hanteren wij de volgende leer- en onderzoekscyclus:

 

 

I II III IV V VI

Stap 1 Ambitie ontwikkelen

Het formuleren van een gemeenschappelijke ambitie is vaak de eerste stap in een collectief leerproces. Een eenmaal geformuleerde ambitie biedt het team een kader, een houvast. De ambitie richt de energie van het team niet alleen in het begin, maar gedurende het gehele proces.

Stap 2 Informatie verzamelen

Het verzamelen van informatie wordt in onderzoekstermen vaak uitgedrukt als het verzamelen van data. De term data associeert men vaak met ‘ harde’ feiten en cijfers. Bij het verzamelen van informatie gaat het echter niet alleen om feiten, maar ook om meningen, opvattingen, betekenissen van anderen, die kunnen helpen om de gezamenlijke ambitie te realiseren. Tegelijkertijd met het verzamelen van informatie vindt ook een selectie plaats. Niet álle informatie wordt verzameld; er wordt gezocht naar de meest relevante informatie.

Stap 3 Informatie interpreteren

Bij informatie interpreteren gaat het om het verlenen van betekenis aan de informatie door de data te interpreteren en te gebruiken. We kiezen ervoor deze stap het interpreteren van de data te noemen. Interpreteren iseen onderdeel van betekenis verlenen. Betekenis verlenen valt uiteen in het interpreteren of duiden van de data, en het verbinden van consequenties aan de data (de volgende stap). Interpreteren geeft antwoord op de vragen: ‘Wat vinden we van... / Welke waarde
kennen we toe aan... / Wat is de zin van de informatie die we hebben verzameld?’ En in welk opzicht leidt dit voor ons tot nieuwe kennis?

Stap 4 Consequenties verbinden

In deze fase heroverweegt het team haar interpretaties in het licht van de gezamenlijke ambitie. Vragen die hierbij aan de orde komen zijn: Wat betekenen onze conclusies voor onze gezamenlijke ontwikkeling? Wat willen we over x-tijd bereikt hebben? Waar willen we over ‘x-tijd’ samen staan? Dergelijke vragen dwingen het team te schakelen van reflectie op ervaringen naar het verbeelden van een nieuwe, wenselijke situatie.

Stap 5 Actie uitvoeren

In deze fase voert het team het plan uit dat zij heeft opgesteld om aan de gezamenlijke ambitie te realiseren. In het plan (dat SMART is geformuleerd) heeft het team aangegeven welke activiteiten worden uitgevoerd, door wie en wanneer. Het plan dient om het team houvast te bieden bij het uitvoeren van de voorgenomen acties. Het plan wordt ook gebruikt om de voorgenomen acties te ‘monitoren’ en zo nodig bij te sturen. Het ‘monitoren’ van de acties in de fase van de uitvoering vraagt om een systematische aanpak, waarbij gegevens over het proces en de tussentijdse opbrengsten worden verzameld, geïnterpreteerd en bijgesteld met het oog op het bereiken van de doelen die in het plan van aanpak zijn beschreven.

Stap 6 Product en proces evalueren

Evalueren en stilstaan bij processen en opbrengsten is niet alleen gereserveerd voor de laatste stap, bij iedere stap en op ieder moment dat de betrokkenen dit nodig vinden wordt stilgestaan, gereflecteerd en betekenis verleend aan de processen en de (tussen) opbrengsten. Afhankelijk van de situatie gebeurt dit meer of minder systematisch, formeel en wordt dit meer of minder vastgelegd voor de toekomst. Deze laatste stap is bedoeld om systematisch te leren van de hele cyclus en de onderlinge verbanden tussen de diverse processen en (tussen) opbrengsten. Door hier expliciet tijd voor in te ruimen, van te voren voor te bereiden en de resultaten vast te leggen wordt het eigen collectieve proces ook inzichtelijker voor de betrokkenen en voor buitenstaanders.

 

© 2008 Academische basisschool Amersfoort Utrecht