De achtbaan die autonomie heet
Autonomie bij zorgleerlingen
Wij,
Kiki Hagen, Carlinde van Wijngaarden en Margje van Muiswinkel, lopen
stage op basisschool Hof ter Weide in Utrecht. Hof ter Weide is een
school met een geheel eigen visie op onderwijs. Zij werken met het
nieuwe leerconcept "Met kinderen leren", waarbij kinderen hun eigen
leerproces sturen. Daarbij wordt een bepaalde verantwoordelijkheid en
zelfstandigheid van de kinderen gevraagd; een bepaalde mate van
autonomie. Het afgelopen jaar hebben wij ons met dit onderwerp bezig
gehouden in de vorm van de volgende onderzoeksvraag;
‘Hoe kunnen we
de kinderen op Hof ter Weide met specifieke behoeften op het gebied van
autonomie zo efficiënt mogelijk begeleiden? ‘
Met kinderen met
speciale behoeften op het gebied van autonomie bedoelen wij kinderen
die minder autonoom zijn dan ‘gewenst’ is op Hof ter Weide.
Aanleiding
Vorig
jaar hebben Carlinde en Margje al een ander onderzoek over autonomie
gedaan. In dit onderzoek hebben wij de autonomieontwikkeling van de
kinderen uit groep 3 t/m 8 op Hof ter Weide in beeld gebracht. Daaruit
bleek dat er een mooie doorgaande ontwikkeling te zien; kinderen worden
steeds meer autonoom naarmate zij in hogere klassen komen. Voor de
leerkrachten was dit een verrassing. Zij hadden het gevoel dat zij
sommige kinderen de hele dag aan het sturen en begeleiden waren en maar
weinig tijd hadden voor andere dingen. Vandaar dat wij dit jaar, op
aanraden van de intern begeleider, Judith van der Lee, besloten hebben
om een protocol te ontwikkelen waarin staat hoe men kinderen met
specifieke behoeften op het gebied van autonomie, zo efficiënt mogelijk
kan begeleiden.
Verder professionaliseren
Voor
ons onderzoek zijn wij, de studenten, allereerst in de literatuur op
zoek gegaan naar extra informatie over het onderwerp ‘autonomie’.
Hiervoor hebben wij, naast boeken, ook een aantal interessante
artikelen over leiderschapsstijlen,didactische principes, factoren die
autonomie beïnvloeden en het Triademodel van Poiesz kunnen gebruiken.
Ook hebben wij een interview over autonomie naar een aantal
basisscholen met een vergelijkbare visie als die van Hof ter Weide
gestuurd. In dit interview stelden wij vragen over hoe er op de school
met autonomie werd omgegaan. De leerkrachtonderzoekers, te weten Kim
Krommert en Lotje Raadgever, hebben een enquête onder de leerkrachten
op Hof ter Weide afgenomen over hoe zij kinderen met specifieke
behoeften op het gebied van autonomie op dit moment begeleiden.
Andere betrokkenen
Gedurende
ons onderzoek stonden wij niet alleen. Regelmatig waren er
bijeenkomsten van de Kleine Kenniskring, waarin we samen met de andere
studenten, de kartrekker van Hof ter Weide, een docente van Domstad en
de leerkrachtonderzoekers bijeen kwamen om het verloop van het
onderzoek te bespreken. Binnen de Kenniskring hebben we verschillende
werkvormen gebruikt om bijv. de onderzoeksvraag verder te specificeren
of elkaar feedback te geven op elkaars onderzoek. Deze momenten
waren ook handig om te kijken of alle neuzen nog steeds dezelfde kant
op stonden en of we nog steeds bezig waren met het beantwoorden van een
voor Hof ter Weide relevante onderzoeksvraag.
Een passend protocol
Nadat
we alle deelvragen vanuit de praktijk en vanuit de theorie beantwoord
hadden, ontdekten we een doorgaande lijn in de informatie die we
verzameld hadden. We besloten om deze lijn om te zetten in een
stappenplan, een protocol. De leerkrachten hebben allemaal een kind in
hun klas gekozen van wie zij vinden dat het vastloopt in zijn
autonomieontwikkeling. Ze zijn toen op basis van de observatielijst die
we vorig jaar ontwikkeld hebben gaan kijken op welk gebied van
autonomie het kind vastloopt. Vervolgens zijn ze door middel van een
gesprekje gaan kijken waarom het kind op dat gebied vastloopt. Is het
kind niet bekwaam, niet bereid, of allebei niet? Op basis daarvan kan
het kind in een bepaalde fase geplaatst worden. Bij deze fase horen dan
weer leiderschapsstijlen en didactische principes. Op dit moment zijn
we bij stap 7: actie. Deze actie houdt in dat de leerkrachten de
komende weken de leiderschapsstijl en de didactische principes die
horen bij de fase van het door hen gekozen kind bewust gaan inzetten,
om zo het kind een stapje verder te krijgen in zijn
autonomieontwikkeling. De leerkrachten zullen hun bevindingen naar ons
opsturen, zodat wij kunnen beginnen aan stap 8: evalueren actie. Op
basis van deze evaluatie zullen wij een definitief protocol opstellen
dat de komende jaren hopelijk nog veel vaker uit de kast getrokken
wordt!
|
|
|
